Co to jest dywidenda? Wszystko, co musisz wiedzieć o wypłatach

Dywidenda to część zysku spółki wypłacana wspólnikom lub akcjonariuszom. O jej przekazaniu decyduje właściwy organ spółki, a wysokość wypłaty zależy między innymi od wyniku finansowego, liczby udziałów lub akcji oraz przyjętej polityki podziału zysku. Sprawdź, komu przysługuje dywidenda, jak ją obliczyć, kiedy następuje wypłata i jak wygląda opodatkowanie.

W artykule znajdziesz informacje dotyczące zarówno spółki z o.o., jak i inwestowania w akcje spółek giełdowych.

Co to jest dywidenda?

Dywidenda jest częścią zysku netto, którą spółka przeznacza do podziału między wspólników albo akcjonariuszy. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa dividendum, oznaczającego rzecz przeznaczoną do podziału.

Spółka nie musi wypłacać całego wypracowanego zysku. Może zatrzymać go na inwestycje, spłatę zobowiązań, pokrycie strat z poprzednich lat lub zasilenie kapitału zapasowego. Sama wypłata dywidendy nie jest więc automatyczna.

Dywidenda pochodzi z zysku przeznaczonego do podziału, a nie z bieżących wpływów spółki ani z kapitału zakładowego.

W przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odbiorcami są wspólnicy posiadający udziały. W spółce akcyjnej dywidenda trafia do akcjonariuszy, którym przysługuje prawo wynikające z posiadanych akcji.

Kto ma prawo do dywidendy?

W spółce z o.o. prawo do dywidendy co do zasady mają wspólnicy posiadający udziały w dniu podjęcia uchwały o podziale zysku. Umowa spółki może jednak przewidywać inne zasady albo uprzywilejowanie określonych udziałów.

W spółkach publicznych trzeba zwrócić uwagę na dzień ustalenia prawa do dywidendy oraz zasady rozliczania transakcji giełdowych. Inwestor musi kupić akcje z odpowiednim wyprzedzeniem, aby w dniu ustalenia prawa znajdować się wśród uprawnionych akcjonariuszy.

Standardowo wysokość wypłaty odpowiada udziałowi wspólnika w kapitale spółki. Jeżeli posiada on 25% udziałów, zwykle otrzymuje 25% kwoty przeznaczonej na dywidendę.

Uprzywilejowanie dywidendowe

Umowa spółki może przyznawać wybranym udziałom szczególne uprawnienia. Zgodnie z art. 196 Kodeksu spółek handlowych uprzywilejowanie może polegać między innymi na przyznaniu wyższej dywidendy, maksymalnie o 50% większej od wypłaty przypadającej na udział zwykły, albo na pierwszeństwie wypłaty.

Takie rozwiązanie powinno wynikać wprost z umowy spółki. Przy obliczaniu należności nie wystarczy więc sprawdzić samej liczby udziałów.

Jakie warunki trzeba spełnić przed wypłatą dywidendy?

Wypłata dywidendy wymaga zachowania procedury określonej w przepisach oraz dokumentach spółki. Najpierw trzeba ustalić wynik finansowy, a następnie podjąć decyzję o przeznaczeniu jego części dla wspólników.

Przed wypłatą należy wykonać następujące czynności:

1. sporządzić sprawozdanie finansowe za ostatni rok obrotowy;
2. podpisać sprawozdanie przez członków zarządu;
3. przeprowadzić badanie przez biegłego rewidenta, jeżeli spółka podlega takiemu obowiązkowi;
4. ustalić kwotę zysku możliwą do podziału;
5. zatwierdzić sprawozdanie finansowe podczas zwyczajnego zgromadzenia wspólników albo walnego zgromadzenia;
6. podjąć uchwałę o podziale zysku i wypłacie dywidendy.

Jeżeli spółka poniosła stratę, nie może wypłacić dywidendy z bieżącego wyniku. Możliwe jest natomiast wykorzystanie niepodzielonych zysków z lat ubiegłych albo środków z kapitałów utworzonych z zysku, o ile przepisy i umowa spółki na to pozwalają.

Ile maksymalnie można wypłacić?

Kwota przeznaczona do podziału nie może przekraczać ustawowego limitu. Zgodnie z zasadami wynikającymi z Kodeksu spółek handlowych uwzględnia się zysk za ostatni rok, niepodzielone zyski z wcześniejszych lat oraz środki przeniesione z kapitałów zapasowych i rezerwowych, które mogą zostać wypłacone.

Od tej sumy odejmuje się:

• niepokryte straty z poprzednich lat;
• udziały albo akcje własne;
• kwoty wymagające przekazania na kapitał zapasowy lub rezerwowy;
• inne wartości, których wypłata byłaby sprzeczna z ustawą, umową spółki albo statutem.

Dywidendy nie można wypłacić z kapitału zakładowego. Jeżeli kapitały własne spółki są ujemne, wypłata zysku może naruszać ochronę wierzycieli i nie powinna być przeprowadzana bez wcześniejszego uporządkowania sytuacji finansowej.

Jak podjąć uchwałę o wypłacie dywidendy?

Uchwała o podziale zysku jest podstawą przekazania środków wspólnikom. Powinna być precyzyjna, ponieważ po jej podjęciu co do zasady nie można swobodnie zmieniać ustalonej dywidendy.

Dokument powinien określać:

• kwotę zysku przeznaczoną do podziału;
• łączną wartość dywidendy;
• dzień ustalenia prawa do dywidendy;
• termin wypłaty środków;
• sposób podziału kwoty między wspólników.

Jeśli uchwała nie wskazuje terminu wypłaty, w spółce z o.o. środki powinny zostać przekazane niezwłocznie po dniu ustalenia prawa do dywidendy. Najczęściej jest nim dzień podjęcia uchwały, chyba że umowa spółki lub sama uchwała stanowi inaczej.

Jak obliczyć wysokość dywidendy?

Najpierw trzeba ustalić kwotę, która może zostać wypłacona. Następnie dzieli się ją między wspólników zgodnie z liczbą i rodzajem posiadanych udziałów albo akcji.

Przykład jest prosty: jeżeli spółka przeznaczy 100 000 zł na dywidendę, a wspólnik ma 25% zwykłych udziałów, jego udział w kwocie brutto wyniesie 25 000 zł.

W spółkach giełdowych dywidenda często jest podawana jako kwota przypadająca na jedną akcję. Posiadacz 100 akcji przy stawce 3 zł na akcję otrzyma 300 zł brutto, przed potrąceniem podatku.

W przypadku uprzywilejowanych udziałów lub akcji obliczenie może przebiegać inaczej. Zawsze trzeba sprawdzić umowę spółki, statut oraz treść uchwały.

Jakie są najważniejsze daty dywidendy?

W przypadku spółek giełdowych kilka terminów decyduje o tym, kto otrzyma wypłatę i kiedy środki pojawią się na rachunku:

W Polsce przy standardowym cyklu rozliczeniowym T+2 akcje trzeba kupić z takim wyprzedzeniem, aby transakcja została rozliczona przed dniem ustalenia prawa. Samo kupno akcji dzień przed wypłatą nie wystarcza.

Po dniu bez prawa do dywidendy kurs akcji często koryguje się o wartość zbliżoną do wypłaty. Nie jest to jednak gwarantowany ruch, ponieważ na cenę wpływają również wyniki spółki, sytuacja rynkowa i nastroje inwestorów.

W jakiej formie można wypłacić dywidendę?

Najczęściej spółka przekazuje pieniądze na rachunek bankowy albo maklerski. Przepisy dopuszczają również inne rozwiązania, jeżeli pozwala na to uchwała oraz sytuacja prawna i majątkowa spółki.

• dywidenda pieniężna – wypłata gotówki przelewem lub w inny ustalony sposób;
• dywidenda rzeczowa – przekazanie składnika majątku, na przykład sprzętu lub nieruchomości;
• dywidenda w akcjach – przyznanie dodatkowych papierów wartościowych;
• potrącenie – rozliczenie dywidendy z wymagalnym zobowiązaniem wspólnika wobec spółki.

Forma niepieniężna wymaga szczególnej ostrożności. Należy ustalić wartość przekazywanego składnika, sprawdzić skutki podatkowe i zadbać o prawidłowe udokumentowanie operacji.

Kiedy możliwa jest zaliczka na dywidendę?

Zaliczka na dywidendę może zostać wypłacona przed zakończeniem roku obrotowego, jeżeli pozwala na to umowa spółki i spełnione są wymagania ustawowe. Spółka powinna mieć zatwierdzone sprawozdanie za poprzedni rok wykazujące zysk oraz bieżące wyniki wskazujące na możliwość wypłaty.

Ważne znaczenie mają również płynność finansowa i dostępne środki. Sama prognoza zysku nie wystarcza, jeśli wypłata mogłaby zagrozić regulowaniu zobowiązań.

Kwota zaliczki jest ograniczona. Co do zasady nie może przekroczyć połowy zysku osiągniętego w poprzednim roku, powiększonego o środki z kapitałów utworzonych z zysku, które mogą zostać przeznaczone na dywidendę.

Jak wygląda podatek od dywidendy?

W Polsce dywidenda wypłacana osobie fizycznej jest co do zasady opodatkowana 19-procentowym zryczałtowanym podatkiem. Podatek obciąża odbiorcę, lecz spółka pełni funkcję płatnika: oblicza należność, potrąca ją z wypłaty i przekazuje do urzędu skarbowego.

Wspólnik lub akcjonariusz otrzymuje więc kwotę netto. Osoba fizyczna nie wykazuje takiej dywidendy w rocznym zeznaniu, jeżeli podatek został prawidłowo pobrany przez polską spółkę.

Spółka dokumentuje pobrany podatek właściwą deklaracją, zwykle PIT-8AR w przypadku odbiorcy będącego osobą fizyczną. Przy wypłacie na rzecz osoby prawnej stosuje się między innymi CIT-6R.

Dywidenda z zagranicy

Przy dywidendach zagranicznych podatek może zostać pobrany u źródła w państwie siedziby spółki. Jeżeli pobrana kwota jest niższa niż podatek należny w Polsce, inwestor może mieć obowiązek dopłaty różnicy i wykazania dochodu w odpowiednim zeznaniu.

Rozliczenie zależy od państwa wypłacającego, umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz dokumentów otrzymanych od brokera. W przypadku amerykańskich papierów wartościowych znaczenie może mieć formularz W-8BEN.

Wypłaty na rzecz niektórych spółek kapitałowych mogą korzystać ze zwolnienia przewidzianego w przepisach CIT. Zwykle trzeba jednak spełnić warunki dotyczące między innymi struktury udziałowej, okresu posiadania udziałów oraz rzeczywistej działalności gospodarczej odbiorcy.

Czy dywidenda jest kosztem spółki?

Dywidenda nie stanowi kosztu uzyskania przychodu i nie obniża podstawy opodatkowania CIT. Jest wypłacana z zysku, który został już uwzględniony w rozliczeniu podatkowym spółki.

W księgach rachunkowych ujmuje się między innymi rozliczenie wyniku finansowego, zobowiązanie wobec wspólnika oraz podatek potrącony przy wypłacie. Szczegółowe zapisy zależą od planu kont i statusu odbiorcy.

Jakie są rodzaje dywidend?

Spółki stosują różne formy i harmonogramy wypłat. Najczęściej spotyka się:

• dywidendę końcową, wypłacaną po zatwierdzeniu rocznego wyniku;
• dywidendę zaliczkową, przekazywaną przed zakończeniem roku;
• dywidendę specjalną, wypłacaną jednorazowo przy nadwyżce gotówki lub po sprzedaży aktywów;
• dywidendę w akcjach, polegającą na przyznaniu dodatkowych papierów wartościowych.

W Polsce wiele spółek wypłaca dywidendę raz w roku. Na rynkach zagranicznych popularne są wypłaty kwartalne, a niektóre fundusze i REIT-y stosują harmonogram miesięczny.

Jak oceniać spółki dywidendowe?

Sama wysokość dywidendy nie wystarcza do oceny inwestycji. Warto sprawdzić, czy spółka ma stabilne przepływy pieniężne, rozsądny poziom zadłużenia i historię wypłat utrzymywanych mimo zmiennych warunków.

Przy analizie pomocne są następujące wskaźniki:

• stopa dywidendy – relacja rocznej dywidendy do ceny akcji;
• wskaźnik wypłaty zysku – część zysku netto przekazywana akcjonariuszom;
• historia wypłat – regularność oraz tempo zmian dywidendy;
• przepływy pieniężne – środki faktycznie generowane przez działalność spółki.

Stopę dywidendy oblicza się według wzoru: (dywidenda na akcję ÷ cena akcji) × 100%. Jeśli spółka wypłaca 4 zł na akcję, a kurs wynosi 100 zł, stopa dywidendy wynosi 4%.

Nietypowo wysoka stopa może wynikać z gwałtownego spadku kursu, a nie z wyjątkowo dobrej kondycji przedsiębiorstwa. Należy wtedy sprawdzić, czy zyski i przepływy pieniężne wystarczają na utrzymanie wypłat.

Jakie ryzyka wiążą się z dywidendami?

Dywidenda nie jest gwarantowanym dochodem. Spółka może ją zmniejszyć, odroczyć albo całkowicie zawiesić, gdy spadają zyski, rosną koszty lub potrzebne są środki na inwestycje.

Inwestor powinien uwzględnić także ryzyko spadku kursu akcji, wpływ stóp procentowych, inflację, zadłużenie spółki i opodatkowanie wypłat. Otrzymana dywidenda nie chroni przed stratą wynikającą ze spadku wartości akcji.

Dywersyfikacja między sektorami może ograniczyć zależność portfela od problemów jednej branży. Alternatywą dla samodzielnego wyboru wielu spółek są ETF-y dywidendowe, których zasady wypłaty, koszty i skład portfela trzeba sprawdzić przed zakupem.

Jak reinwestować dywidendy?

Reinwestowanie polega na przeznaczeniu otrzymanej wypłaty na zakup kolejnych akcji albo jednostek funduszu. Dzięki temu liczba posiadanych aktywów może rosnąć bez regularnego dopłacania nowych środków.

Niektórzy brokerzy udostępniają automatyczne plany reinwestycji, określane jako DRIP. Przed skorzystaniem należy sprawdzić prowizje, możliwość zakupu części akcji, kurs przewalutowania oraz zasady podatkowe.

Reinwestowanie może wzmacniać efekt procentu składanego, ale nie eliminuje ryzyka rynkowego. Jeżeli cena akcji spada albo spółka ogranicza wypłaty, wartość portfela również może się zmniejszyć.

Dywidenda w ETF-ach

ETF wypłacający dywidendy przekazuje inwestorom dochód pochodzący z aktywów znajdujących się w portfelu funduszu, pomniejszony o koszty i opłaty. W zależności od konstrukcji funduszu wypłata może trafiać na rachunek inwestora albo być automatycznie zatrzymywana i reinwestowana.

Przy analizie ETF-u warto sprawdzić częstotliwość dystrybucji, indeks bazowy, koszty zarządzania, metodę odwzorowania oraz zasady opodatkowania. Dywersyfikacja funduszu nie oznacza braku ryzyka utraty kapitału.

Ważne informacje

Dywidenda może być źródłem dochodu, lecz nie zapewnia określonego zysku. Przed podjęciem decyzji inwestycyjnej należy przeanalizować dokumenty spółki, jej sytuację finansową, politykę dywidendową i zasady podatkowe.

• Dywidenda jest częścią zysku przeznaczoną dla wspólników lub akcjonariuszy.
• W spółce z o.o. wypłata wymaga zatwierdzenia sprawozdania i uchwały o podziale zysku.
• W Polsce podatek od dywidendy dla osoby fizycznej wynosi co do zasady 19%.
• Wysoka stopa dywidendy nie oznacza automatycznie niskiego ryzyka.
• Inwestowanie w akcje może prowadzić do utraty części albo całości kapitału.